Varna Savaşı, 10 Kasım 1444’te II. Murad komutasındaki Osmanlı ordusu ile Macar Kralı Vladislav’ın yönettiği ve Edirne’yi hedef alan Haçlı ordusu arasında yapıldı. Kral savaşta öldü ve Haçlılar ağır bir yenilgiye uğradı. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre bu savaş, Osmanlıların Balkanlardaki geleceğini belirledi ve sağlamlaştırdı.
Hızlı Özet
- II. Murad 25 Haziran 1421’de, on yedi yaşında tahta çıktı.
- 1444’te tahtı küçük yaştaki oğlu II. Mehmed’e bıraktı.
- Haçlı ordusunun ilerleyişi üzerine ordunun başına geri döndü.
- Varna Savaşı 10 Kasım 1444’te Osmanlı zaferiyle bitti; Macar kralı öldürüldü.
- II. Kosova Savaşı (17-20 Ekim 1448) Balkanlardaki Osmanlı üstünlüğünü pekiştirdi.
İçindekiler
- II. Murad kimdir?
- Savaş öncesi gelişmeler
- Tahttan çekilme
- Savaşın seyri
- Savaştan sonra
- Savaşın önemi
- Sık sorulan sorular
II. Murad Kimdir?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre II. Murad, Haziran 1404’te Amasya’da doğdu ve Çelebi Mehmed’in oğluydu. Babasının ölümü üzerine 25 Haziran 1421’de tahta çıktığında on yedi yaşındaydı. Ansiklopediye göre en büyük oğul olarak dört erkek ve yedi kız kardeşi vardı; kardeşi Mustafa on iki yaşındaydı. O sırada devlet işlerini vezîriâzam ve Rumeli beylerbeyi Bayezid Paşa yürütüyordu. Fetret sonrasındaki toparlanmayı Çelebi Mehmed devleti nasıl topladı yazısında anlattık.
Saltanatın ilk yılları taht mücadeleleriyle geçti. Ansiklopediye göre amcası Düzme Mustafa, Ocak 1422’de 12.000 sipahi ve 5000 piyadeyle Gelibolu üzerinden Anadolu’ya geçti. Cenevizlilerin yardımı II. Murad’ın başarısında önemli bir etken oldu. Mustafa yakalanıp Edirne’de idam edildi; bir başka rivayete göre ise kaçmayı başardı.
Padişah Haziran 1422’de İstanbul’u kuşattı, ancak elli günden fazla süren kuşatma sonuç vermedi. Ansiklopediye göre o sırada on üç yaşındaki kardeşi Küçük Mustafa, Karaman ve Germiyan beylerinin desteğiyle Bursa’yı kuşattı. Bu isyan da bastırıldı. Ansiklopediye göre padişah Şubat 1430’da Venediklilerin elindeki Selanik üzerine yürüdü ve şehri aldı.
Ansiklopediye göre devşirme usulü de II. Murad devrinde kanunlaştı ve yeniçeri ocağının asker kaynağı düzene girdi. Bu usulü Devşirme Sistemi nedir yazısında ele aldık.
Varna Savaşı Öncesinde Neler Oldu?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1439’da Floransa’da Ortodoks ve Katolik kiliselerinin birleşmesi kararlaştırıldı. Aynı görüşmelerde Türklerin Avrupa’dan atılması ve Bizans’a yardım edilmesi konusunda da mutabakat sağlandı. II. Murad’ın 1440’taki başarısız Belgrad kuşatması, Haçlı seferi hazırlıklarını hızlandırdı.
Ansiklopediye göre Erdel voyvodası János Hunyadi, Eylül 1442’de Rumeli Beylerbeyi Şehabeddin Şahin Paşa’nın saldırısını durdurdu. Hunyadi 1443-1444’te Tuna’yı aşarak Osmanlı topraklarına girdi. II. Murad onu Sofya ile Filibe arasındaki İzladi Geçidi’nde zorlukla durdurabildi. Bu başarılar Hristiyan dünyasında, Türklerin Balkanlardan çıkarılacağının işareti sayıldı. Ansiklopediye göre 1443’te Karaman topraklarına da sefer yapıldı, ancak padişah Rumeli’deki durumu düşünerek Karamanoğlu ile barış imzaladı.
Zor durumdaki padişah barış görüşmelerine başladı. Ansiklopediye göre 12 Haziran 1444’te Edirne’de bir anlaşma yapıldı ve Sırp Despotluğu Brankoviç’e geri verildi. Anlaşma, Macar kralının Segedin’de yemin etmesiyle teyit edildi. Ancak papanın temsilcisi Kardinal Cesarini ve Bizans’ın etkisiyle hükümsüz kaldı. Ansiklopediye göre kral 4 Ağustos 1444’te Haçlı seferine çıkacağını ilan etti.
Ansiklopediye göre papalık bu sırada bir Haçlı donanması da hazırlamıştı. Gemilerin sekizi papanın, beşi Venedik’in, dördü Burgonya’nın, ikisi Ragusa’nın desteğiyle donatıldı. Donanma, Osmanlı birliklerinin Boğazlardan geçişini önleyecek ve Tuna’da Macar ordusuyla bağlantı kuracaktı.
II. Murad Tahtı Neden Bıraktı?
Ansiklopediye göre II. Murad bu dönemde birçok sıkıntıyı bir arada yaşıyordu. Macarlar karşısında geri çekilmek zorunda kalmıştı ve uç beyleriyle anlaşmazlık içindeydi. Çok sevdiği büyük oğlu Alâeddin Ali Çelebi’nin Amasya’da ölümü de onu derinden sarstı. Karaman ve Macarlarla yaptığı anlaşmaların barışı sağladığını düşünerek tahtı küçük yaştaki oğlu II. Mehmed’e bıraktı.
Padişah Manisa’ya çekildi. Ancak olaylar umduğu gibi gelişmedi. Haçlı ordusunun barışa rağmen harekete geçmesi Edirne’de büyük bir telaşa yol açtı. Bunun üzerine II. Murad ordunun başına geçmek zorunda kaldı.

Varna Savaşı Nasıl Kazanıldı?
Ansiklopediye göre Gelibolu Haçlı donanmasının elindeydi. Bu yüzden II. Murad, ekim sonlarında Ceneviz tüccar gemileri kiralayarak İstanbul Boğazı’ndan Rumeli’ye geçti. Edirne’de oğlu Mehmed’i bırakıp topladığı kuvvetlerle kuzeye yürüdü. Ansiklopediye göre padişahın yaklaşık 40.000 kişilik bir ordusu vardı.
Ansiklopediye göre Macar ordusu 15.000 atlı ve biraz daha az piyadeden oluşuyor, yaklaşık 2000 araba taşıyordu. Eflak prensi Vlad Drakul 4000 askerle Hunyadi’ye katıldı. Ordu Bulgar topraklarında ilerlerken Hristiyan köylerine bile saldırıyor, kiliseleri tahrip ediyordu. Haçlılar Şumnu’yu alıp Karadeniz kıyısına ulaştı ve donanmayı beklemeye başladı. İki ordu 10 Kasım 1444 sabahı karşı karşıya geldi.
Ansiklopediye göre Osmanlı ordusunun sağ kanadında Anadolu Beylerbeyi Karaca Bey, sol kanadında Rumeli Beylerbeyi Şehabeddin Şahin Paşa bulunuyordu. II. Murad ise kapıkulu, yeniçeri ve azeplerle merkezdeydi. İki ordu üç saat kadar birbirini gözledi ve ilk hareket Osmanlı tarafından geldi.
Savaşın başında Macarlar üstün geldi ve Anadolu Beylerbeyi Karaca Bey çarpışırken şehit düştü. Ansiklopediye göre padişahın yanında çok az yeniçeri kalmıştı, ancak II. Murad meydanı terk etmedi. Bu kararlılık savaşın gidişini değiştirdi. Macar kralı 500 atlısıyla padişahın bulunduğu merkeze saldırdı. Atı hendeğe düşünce etrafını saran yeniçeriler tarafından öldürüldü.
Kralın ölümü Macar ordusunda paniğe yol açtı. Ansiklopediye göre Hunyadi Eflak tarafına çekildi, Kardinal Cesarini ise kaçış sırasında aldığı yaralarla öldü. Savaş meydanında 7-8000 civarında Macar öldü; Osmanlı kaybı da buna yakındı. Şehit düşen beyler arasında Karaca Bey’in yanı sıra Fenârîzâde Hasan Paşa da vardı. Zafer, komşu İslam ülkelerine fetihnamelerle duyuruldu.
Savaştan Sonra Neler Oldu?
Ansiklopediye göre zaferden sonra II. Murad yeniden Manisa’ya döndü ve Aydın, Menteşe, Saruhan illerinin gelirleri ona ayrıldı. Ancak Edirne’deki karışıklıklar üzerine sadrazam Çandarlı Halil Paşa onu gizlice tahta çağırdı. II. Murad 5 Mayıs 1446’da Manisa’dan yola çıktı ve kısa süre sonra yeniden tahta geçti. Aynı yıl Mora’ya sefer düzenledi; Heksamilion surları 10 Aralık 1446’da ele geçirilip yıkıldı.
Padişah 1448 yazında Arnavutluk’ta Kocacık Hisarı’nı geri aldı. Ansiklopediye göre Varna Savaşı’ndan dört yıl sonra Hunyadi yeniden harekete geçti. İki ordu Kosova’da karşılaştı ve 17-20 Ekim 1448’de üç gün süren çetin bir muharebeden sonra Macarlar yenildi. Hunyadi bu kez de ateşli silahlarla donatılmış arabaların korumasında çekilebildi. Bu zaferle Balkanlardaki Osmanlı üstünlüğü pekişti.
II. Murad, oğlu Mehmed’in Edirne’deki düğününden sonra hastalandı ve 3 Şubat 1451’de öldü. Ansiklopediye göre öldüğünde kırk sekiz yaşındaydı. Dönemin en önemli eserleri arasında Edirne’deki Üç Şerefeli Cami ile Ergene Köprüsü (Uzunköprü) sayılır. Ansiklopediye göre Üç Şerefeli Cami, imparatorluk döneminin büyük cami tipinin ilk örneğidir.
Varna Savaşı’nın Önemi
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre bazı Batılı tarihçiler Osmanlı zaferini sayı üstünlüğüne bağlar. Kralın düşüncesizce saldırıp ölmesi de yenilgide önemli rol oynadı. Ansiklopedi, II. Murad’ın yerinden ayrılmamasının süvarilerin yeniden toparlanmasındaki olumlu etkisine dikkat çeker. Osmanlı ordusunun sahte ricat taktiği uygulayıp uygulamadığı ise tartışmalıdır.
Ansiklopediye göre Varna Savaşı’ndan sonra zafer Şâhruh’a, Karamanoğlu İbrahim Bey’e ve Memlük Sultanı Çakmak’a fetihnamelerle bildirildi. Bu fetihnameler, o sırada tahtta bulunan II. Mehmed’in tuğrasını taşır. Fetihnamelerde Haçlıların asıl hedefinin Edirne olduğu açıkça belirtilir.
Varna Savaşı, Haçlıların Osmanlıları Balkanlardan atma umudunu büyük ölçüde sona erdirdi. Bu zafer, dokuz yıl sonra İstanbul’un fethine giden yolu da açtı. Dönemin genel çerçevesini yükselme döneminin özellikleri yazısında ele aldık.
Sık Sorulan Sorular
Varna Savaşı ne zaman yapıldı?
Savaş 10 Kasım 1444’te, bugünkü Bulgaristan’ın Karadeniz kıyısında yapıldı.
Varna Savaşı’nı kim kazandı?
Osmanlılar kazandı. Macar Kralı Vladislav savaşta öldü, Hunyadi ise geri çekildi.
II. Murad tahtı neden bıraktı?
Oğlu Alâeddin’in ölümü, Macarlar karşısındaki sıkıntılar ve barışın sağlandığı düşüncesi etkili oldu.
II. Kosova Savaşı ne zaman oldu?
Savaş 17-20 Ekim 1448’de yapıldı ve Osmanlı zaferiyle sonuçlandı.
Sonuç
Varna Savaşı, II. Murad döneminin ve Osmanlı Balkan siyasetinin dönüm noktasıdır. Tahtı bırakmış bir padişahın ordunun başına dönüp kazandığı bu zafer, Haçlı ittifakını dağıttı. Dört yıl sonraki II. Kosova zaferi bu sonucu pekiştirdi. Böylece II. Murad, oğlu Fatih’e Balkanlarda güçlü bir devlet bıraktı. Bu yönüyle Varna Savaşı, İstanbul’un fethine giden sürecin de önemli bir halkasıdır.
“II. Murad Dönemi ve Varna Savaşı” üzerine 3 yorum